Συνέντευξη: «Η μητρότητα είναι μια εκπαίδευση με δασκάλους τα παιδιά μας»

Αν κάποιες στιγμές νιώθετε αδύναμες απέναντι στις προκλήσεις της ανατροφής ενός παιδιού, αξίζει να διαβάσετε το βιβλίο «Μητρότητα. Η δύναμη στην αδυναμία». Οι συγγραφείς του, μητέρες (η μία δύο παιδιών με αυτισμό) και ψυχολόγοι Γεωργία Τσούμπα και Κατερίνα Τζωρτζακάκη, μίλησαν στο Childit.gr για το ταξίδι του να είσαι γονιός.

Σε μια περίοδο που η μια ίωση του 2χρονου παιδιού μου διαδεχόταν την άλλη και που με βασάνιζαν διάφορες ανησυχίες για τη «δύσκολη» συμπεριφορά ενός νηπίου, μια περίοδο απαιτητική στην κλίμακα του δικού μου μικρόκοσμου, έπεσε στα χέρια μου ένα βιβλίο που αναπάντεχα, αποδείχθηκε για μένα πηγή δύναμης.

Το «Μητρότητα. Η δύναμη στην αδυναμία» (εκδ. Τόπος) είναι ουσιαστικά ένας διάλογος ανάμεσα στις συγγραφείς του, τις Γεωργία Τσούμπα και Κατερίνα Τζωρτζακάκη, μητέρες και ψυχολόγους, που γνωρίστηκαν σε ένα εκπαιδευτικό σεμινάριο και οι οποίες σε αυτό το βιβλίο ανακαλούν προσωπικές στιγμές ενώ μιλούν, μεταξύ άλλων, για τις χαρές και τις λύπες της μητρότητας, το ρόλο του πατέρα αλλά και τις δυσκολίες του να μεγαλώνεις ένα παιδί διαφορετικό.

Γιατί έγινε για μένα πηγή δύναμης;

Επειδή, διαβάζοντας την ιστορία της Γεωργίας, η οποία μεγάλωσε δύο παιδιά με αυτισμό, έζησε ένα διαζύγιο και τον πρόωρο θάνατο του δεύτερου συζύγου της, συνειδητοποίησα ότι όποιες δοκιμασίες κι αν μας περιμένουν, μπορούμε να βρούμε τη δύναμη και το θάρρος να τις αντιμετωπίσουμε, να συνεχίσουμε να παίρνουμε χαρά ακόμα και από τις πιο «μικρές» στιγμές και επιτυχίες, αλλά και να κάνουμε πραγματικότητα τα προσωπικά μας όνειρα (η Γεωργία σπούδασε Ψυχολογία όντας ήδη μητέρα δύο παιδιών με αναπηρία).

Και γιατί αυτός ο διάλογος ανάμεσα στις δύο γυναίκες, με την αμεσότητα της μητέρας και τον αναλυτικό –αλλά σε καμία περίπτωση εξαντλητικό– τρόπο σκέψης της ψυχολόγου, σε κάποια σημεία με έκανε να ταυτιστώ και σε άλλα να ανακαλύψω μια νέα οπτική.

Σε ολόκληρο το βιβλίο η μία γυναίκα παραδίδει τη σκυτάλη στην άλλη, συζητώντας για ένα πλήθος θεμάτων, χωρίς ίχνος ανταγωνισμού μεταξύ τους. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον, όμως, έχουν και τα δύο παραρτήματά του: Στο πρώτο διάφορες γυναίκες απαντούν στο ερώτημα «τι σημαίνει μητρότητα», ενώ το δεύτερο περιέχει γενικές πληροφορίες για τον αυτισμό.

Διαβάζοντας την παρακάτω συνέντευξη που έδωσαν στο Childit.gr οι συγγραφείς του, θα πάρετε μια ιδέα από τα θέματα που θίγει το βιβλίο και τον τρόπο σκέψης των δύο γυναικών. Παράλληλα όμως, αξίζει να κάνετε δώρο στον εαυτό σας και στις φίλες σας αυτή την έκδοση, που ίσως γίνει και για εσάς πηγή δύναμης και έμπνευσης.

 

Μητρότητα και social media

Με αφορμή το 1ο παράρτημα του βιβλίου, θα ήθελα να σας ρωτήσω τι σημαίνει, με λίγα λόγια, για καθεμία από εσάς «μητρότητα»;

Γεωργία: Για εμένα «μητρότητα» σημαίνει τόσα πολλά! Ως σήμερα, η στιγμή που κράτησα τα μωρά μου αγκαλιά είναι η ωραιότερη στιγμή της ζωής μου! Η «μητρότητα» είναι ένα ταξίδι ωρίμανσης, αυτογνωσίας, ευθύνης, απόλαυσης, επαφής με το παιδί μέσα μας! Είναι μια σπουδαία εκπαίδευση με δασκάλους τα ίδια μας τα παιδιά.

Κατερίνα: Η μητρότητα για μένα, πέραν των όσων είπε η Γεωργία, είναι ένα κίνητρο να αλλάζω. Γνωρίζοντας ότι είμαι πρότυπο για το παιδί μου και ότι η στάση μου απέναντί του αλλά και απέναντι στη ζωή θα το επηρεάσει σημαντικά, προσπαθώ να καταπολεμώ τα ελαττώματά μου αλλά και σκέψεις ή πεποιθήσεις που με δυσκολεύουν. Επίσης, η μητρότητα είναι μια ευκαιρία να αγαπώ με έναν νέο τρόπο αλλά και να συνδέομαι διαφορετικά με όλα τα παιδιά του κόσμου.

«Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης είναι ένας καθρέφτης που δείχνει μια στάση την οποία νομίζω πως έχουν οι περισσότεροι άνθρωποι: Να θέλουν να παρουσιάζουν μια εικόνα τέλεια ή τέλος πάντων πολύ όμορφη», γράφει σε κάποιο σημείο η Κατερίνα. Η επίδραση των λεγόμενων social media στις σύγχρονες μητέρες έχει θετικό ή αρνητικό πρόσημο; Πώς μπορούμε να τα χρησιμοποιήσουμε προς όφελός μας;

Γεωργία: Η τέλεια εικόνα δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Το τέλειο είναι ουτοπία. Στη ζωή υπάρχουν χαρούμενες και δυσάρεστες στιγμές. Το κυνήγι της τελειότητας γεμίζει με ενοχές τις μητέρες και αυτό μπορεί να τις κάνει υπερπροστατευτικές και καταπιεστικές με τα παιδιά τους. Επίσης, οι ενοχές δεν βοηθούν τις σύγχρονες μητέρες να έχουν ισορροπία ανάμεσα στους διάφορους ρόλους τους.

Στα social media μπορείς να βρεις πάρα πολλές πληροφορίες, τις οποίες όμως χρειάζεται να φιλτράρεις. Επίσης, χρειάζεται μέτρο στη χρήση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης. Πιστεύω ότι το θετικό ή το αρνητικό πρόσημο της επίδρασης των social media στις σύγχρονες μητέρες εξαρτάται από τη χρήση τους.

Κατερίνα: Νομίζω ότι η μεγάλη παγίδα των μέσων κοινωνικής δικτύωσης είναι η προσπάθεια να πάρουμε μια ψευδή αίσθηση αξίας από αυτά. Ζούμε στην εποχή του «δείχνω άρα υπάρχω». Είναι σημαντικό λοιπόν να αξιολογούμε τι δείχνουμε και να κατανοούμε γιατί το κάνουμε.

Συμφωνώ απόλυτα με τη Γεωργία στο ότι η χρήση των μέσων αυτών θα καθορίσει αν θα μας κάνουν καλό ή κακό. Μέσα από αυτά μπορούμε να εκφραστούμε, να έχουμε εύκολη επαφή με τους άλλους και να πάρουμε πληροφορίες. Οι πολλές πληροφορίες, όμως, μπορεί να αγχώνουν. Οι πολύ δημοφιλείς ομάδες για τις μαμάδες μού δείχνουν πόσο ανάγκη έχουν οι νέες μητέρες να ρωτήσουν, να μοιραστούν, να συνομιλήσουν. Στις παραδοσιακές κοινωνίες υπήρχε ένα δίκτυο γυναικών που στήριζε κάθε νέα μητέρα. Σήμερα μια νέα μητέρα, απομονωμένη σ’ ένα διαμέρισμα, μπορεί να στρέφεται στο διαδίκτυο και να ρωτάει άγνωστες γυναίκες για κάτι που αφορά το παιδί της. Δεν είναι το ιδανικό για μένα. Θα προτιμούσα να υπήρχαν φορείς ή χώροι που να έδιναν την ευκαιρία σε μητέρες να υποστηρίζει η μία την άλλη, να μαθαίνει η μία από την άλλη, να συνεργάζονται.

Η γυναικεία δύναμη

«Η εγκυμοσύνη και η γέννα θεωρούνται “αδυναμία” και εκεί βασίζεται, κατά τη γνώμη μου, η ανισοτιμία της γυναίκας», σχολιάζει η Γεωργία. Αυτή η φράση, αν κατάλαβα καλά, συνδέεται με τον τίτλο του βιβλίου… Ποιο είναι το πιο δυνατό σημείο μιας γυναίκας και συγκεκριμένα μιας μητέρας;

Γεωργία: Σε μια κοινωνία που δομείται στη βάση της σωματικής δύναμης, η γυναίκα θεωρείται το «αδύναμο» φύλο, καθώς στην εγκυμοσύνη και τη λοχεία είναι πιο ευάλωτη. Σε μια κοινωνία που δίνει έμφαση στο μεγαλείο της γέννησης ενός ανθρώπου η γυναίκα είναι το «ισχυρό» φύλο. Αυτό είναι και το ισχυρό σημείο μιας γυναίκας. Ότι μπορεί –σε συνεργασία με τον άνδρα βέβαια– να κυοφορήσει. Μέσα από τη μητρότητα η γυναίκα έρχεται σε επαφή με την κρυμμένη της δύναμη. Κάνει τα πάντα για να στηρίξει το παιδί της.

Κατερίνα: Ακριβώς έτσι. Η Γεωργία, μέσα από την αδυναμία της απέναντι στον αυτισμό των παιδιών της, βρήκε μια τεράστια δύναμη, που τη βοήθησε να αντεπεξέρχεται συνολικά στη ζωή της. Οπότε το δυνατό σημείο μιας μητέρας ίσως είναι η ευθύνη που έχει για τη ζωή ενός αρχικά εντελώς αδύναμου πλάσματος, που εξαρτάται από εκείνη. Η ευθύνη μάς ωριμάζει. Το ίδιο βέβαια ισχύει και για έναν πατέρα. Απλώς στη γυναίκα νομίζω ότι αυτή η διαδικασία ξεκινά από την εγκυμοσύνη, τότε που συνδέεται απόλυτα και μοναδικά με το παιδί που θα φέρει στον κόσμο.

Η αξία της αλληλοϋποστήριξης

Σύμφωνα με την Κατερίνα, «σήμερα, ή μάλλον εδώ και αρκετές δεκαετίες, πολλές νέες μητέρες βιώνουν μόνες τους τη λοχεία […] είναι πιο σπάνιο να βοηθούν αδερφές ή θείες ή γειτόνισσες όπως παλιά στα χωριά». Από την εμπειρία σας, πώς μπορεί μια νέα μητέρα που αισθάνεται απομονωμένη να βρει την πρακτική και ψυχολογική στήριξη που χρειάζεται;

Γεωργία: Η λοχεία είναι μια πολύ δύσκολη περίοδος για τη γυναίκα, αλλά και για το ζευγάρι, καθώς πρέπει να βρουν την ισορροπία τους σαν τριάδα. Το οικογενειακό και το κοινωνικό δίκτυο είναι πολύ βοηθητικό για τη στήριξη της νέας μητέρας. Θα ήταν πολύ βοηθητικό αν η πολιτεία σε τοπικό επίπεδο είχε τις βοηθούς μητρότητας για τη στήριξη απομονωμένων νέων μητέρων. Αυτός ο θεσμός βοηθάει πολλές γυναίκες σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες.

Κατερίνα: Είναι πολύ σημαντικό για μια γυναίκα που είναι σε λοχεία, αλλά και αργότερα, να έχει υποστήριξη. Στην εποχή μας νομίζω ότι οι άντρες είναι πιο ενημερωμένοι και πιο υποστηρικτικοί απέναντι στις συντρόφους τους και ως πατέρες εμπλέκονται περισσότερο στη φροντίδα των μωρών. Όταν, όμως, γινόμαστε μητέρες, νομίζω πως είναι σημαντικό να μη χάνουμε τις φίλες μας. Αυτό που δίνει η γυναικεία φιλία σε μια γυναίκα δεν αντικαθίσταται από τον σύντροφο ή τη μητέρα της.

Ποια συμβουλή θα δίνατε ως μαμάδες και ψυχολόγοι σε κάθε νέα μαμά, για να αντιμετωπίσει τις όποιες δυσκολίες, μικρές ή μεγάλες, συναντήσει στον δρόμο της; Τι θα συμβουλεύατε, ειδικότερα, τις μαμάδες με παιδιά στο φάσμα του αυτισμού;

Γεωργία: Αρχικά να επιδιώξει τη συνεργασία με τον πατέρα του παιδιού της για τη δυσκολία που έχει να αντιμετωπίσει. Στη συνέχεια να μιλήσει με μεγαλύτερες μητέρες, που μπορεί να έχουν διαχειριστεί μια ίδια ή παρόμοια δυσκολία. Τέλος, αν η δυσκολία είναι μεγάλη, να απευθυνθεί σε ειδικό.

Για τις μαμάδες που τα παιδιά τους είναι στο φάσμα του αυτισμού, το πρώτο πράγμα που θα τους έλεγα είναι: «Δεν φταίτε εσείς για τον αυτισμό του παιδιού σας». Επίσης, ότι δεν χρειάζεται να το περάσουν μόνες, αλλά να εμπλέξουν όλους όσοι μπορούν να βοηθήσουν. Επιπλέον, μπορούν να χαίρονται τη ζωή τους, όσο τους το επιτρέπουν οι συνθήκες τους, ακόμα και αν μεγαλώνουν ένα παιδί στο φάσμα του αυτισμού.

Κατερίνα: Νομίζω πως είναι σημαντικό στις οικογένειες που έχουν παιδιά με αυτισμό ή άλλη αναπηρία, οι γονείς να μην ξεχνούν πως χρειάζονται κι εκείνοι υποστήριξη. Δεν είναι εγωιστικό να κάνουν οι ίδιοι ψυχοθεραπεία – βοηθώντας τον εαυτό τους, βοηθάνε και τα παιδιά τους. Κι αν για κάποιον η ψυχοθεραπεία δεν είναι βοηθητική, είναι σημαντικό να μη στερείται, στον βαθμό που είναι εφικτό, κάτι που του δίνει χαρά και δύναμη. Αυτό βέβαια ισχύει για όλους τους γονείς. Γιατί όλοι μας στη ζωή θα αντιμετωπίσουμε δυσκολίες, μικρές ή μεγάλες. Ό,τι μας ανακουφίζει, ό,τι μας τονώνει, δεν πρέπει να το εγκαταλείπουμε επειδή είμαστε γονείς. Από τη Γεωργία έμαθα ότι το να επιτρέψουμε στον εαυτό μας να πάρει χαρά είναι εξίσου σημαντικό με το κάθε καθήκον.

Μια διαφορετική συγγραφική εμπειρία

Πώς γεννήθηκε η ιδέα να γράψετε το βιβλίο «Μητρότητα. Η δύναμη στην αδυναμία» και μάλιστα σε μορφή διαλόγου;

Γεωργία: Η ιδέα ήταν της Κατερίνας και μου το πρότεινε μπροστά στη θάλασσα στον όμορφο Πειραιά, ενώ πίναμε τον καφέ μας και λέγαμε τα νέα μας. Καθώς ήδη κυκλοφορούσαν τρία λογοτεχνικά βιβλία της Κατερίνας κι εγώ δεν είχα γράψει τίποτα ώς τότε, το είδα σαν πρόκληση και σκέφθηκα ότι η μητρότητα ήταν ένα θέμα για το οποίο θα μου άρεσε να μιλήσω. Συμφώνησε και η Κατερίνα με το θέμα και έτσι ξεκίνησε η συνομιλία μας.

Κατερίνα: Νομίζω πως ένιωθα μεγάλη ανάγκη να γράψω για τα θέματα αυτά, πως δεν μου αρκούσαν όσα έγραφα ώς τότε, που ήταν κατά βάση μυθοπλασία. Αυθόρμητα έκανα αυτή την πρόταση στη Γεωργία, γιατί την εκτιμούσα πολύ και τη θαύμαζα. Επειδή δεν γνωριζόμασταν τότε τόσο καλά, ήθελα να μάθω περισσότερα για τη ζωή της και για το πώς κατάφερε να αντεπεξέλθει σε μεγάλες δυσκολίες, όπως αυτή του αυτισμού των δύο γιων της, χωρίς να σταματήσει να κυνηγάει τα όνειρά της. Είχα εντυπωσιαστεί που άλλαξε επαγγελματική σταδιοδρομία κι έγινε ψυχολόγος. Ενώσαμε λοιπόν τις ιδέες μας και αφεθήκαμε σε κάτι καινούργιο και πολύ όμορφο.

Ποιες αποδείχθηκαν οι μεγαλύτερες προκλήσεις αλλά και οι ανταμοιβές της από κοινού συγγραφής του;

Γεωργία: Για μένα πρόκληση ήταν να βρίσκω τον χρόνο να γράφω. Δεν ήθελα να αργώ να απαντώ σε αυτά που μου έγραφε η Κατερίνα. Οι ανταμοιβές ήταν πολλές. Αρχικά περίμενα με χαρά κάθε εβδομάδα τη συνάντησή μας, όπου συζητούσαμε για το βιβλίο μας. Απολάμβανα την όλη διαδικασία του γραψίματος. Γνώρισα την Κατερίνα καλύτερα και βάθυνε η σχέση μας. Βίωσα τη χαρά της συνεργασίας.

Κατερίνα: Προσωπικά, δεν δυσκολεύτηκα καθόλου στην από κοινού συγγραφή του βιβλίου. Με τη Γεωργία συμφωνούσαμε στα περισσότερα και ήταν μεγάλη μου χαρά να συζητάμε και να ανταλλάσουμε τα κείμενά μας. Η ανταμοιβή ήταν πολύ μεγάλη. Εκτός από τις σκέψεις μας για τη μητρότητα αλλά και πολλά προσωπικά βιώματα, μοιραστήκαμε και μοιραζόμαστε ακόμη κάθε αγωνία, κάθε χαρά για την πορεία του βιβλίου. Το γράψιμο είναι συνήθως εμπειρία πολύ μοναχική και νιώθω πολύ τυχερή που αυτή τη φορά το βίωσα συνεργατικά. Αυτό με έκανε να καταλάβω πόσο πολύ θέλω να συνεργάζομαι και να συμπορεύομαι με ανθρώπους με τους οποίους έχουμε ίδιες αξίες, ίδια όνειρα.

Μετά το «Μητρότητα. Η δύναμη στην αδυναμία», σχεδιάζετε κάποια άλλη κοινή δραστηριότητα, με αφορμή το βιβλίο ή ανεξάρτητα από αυτό;

Γεωργία: Προς το παρόν ασχολούμαστε με παρουσιάσεις του βιβλίου μας. Για αργότερα, σχεδιάζουμε με αφορμή το βιβλίο μας δράσεις για τη γονεϊκότητα, για την αναπηρία, για το σχολείο. Στα σχέδιά μας είναι και ένα νέο βιβλίο, αλλά δεν μπορούμε ακόμα να πούμε περισσότερα.

Κατερίνα: Η σχέση που έχουμε με τη Γεωργία είναι για μένα σχέση ζωής. Κι αυτό το βιβλίο ήταν η αρχή. Συνεργαζόμαστε πολύ καλά κι ελπίζω να έχουμε την ευκαιρία να κάνουμε στο μέλλον μαζί όσα τώρα ονειρευόμαστε.

Ακολουθήστε εδώ τη σελίδα του βιβλίου στο Facebook.

Share

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

ΕΜΕΙΣ

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *